ഇസ്ലാമിനു മുമ്പുള്ള അറേബ്യ: ചരിത്രം, സംസ്കാരം, രാഷ്ട്രീയ പശ്ചാത്തലം – ഭാഗം 1
ആമുഖം
ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ മതങ്ങളിൽ ഒന്നാണ് ഇസ്ലാം. ഇന്ന് ഏകദേശം 1.9 ബില്യൺ ആളുകൾ ഇസ്ലാമിന്റെ അനുയായികളായി ലോകത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ ജീവിക്കുന്നു. എന്നാൽ ഇസ്ലാമിന്റെ ചരിത്രം മനസ്സിലാക്കണമെങ്കിൽ പ്രവാചകൻ മുഹമ്മദ് നബിയുടെ ജീവിതത്തിൽ നിന്ന് മാത്രം തുടങ്ങുന്നത് മതിയാകില്ല. ഇസ്ലാം ഉദയം ചെയ്ത സാമൂഹികവും രാഷ്ട്രീയവും സാംസ്കാരികവുമായ പശ്ചാത്തലം മനസ്സിലാക്കേണ്ടതുണ്ട്.
കാരണം ഇസ്ലാമിന്റെ ചരിത്രം അറേബ്യയുടെ ചരിത്രത്തിൽ നിന്നു വേർതിരിക്കാൻ കഴിയാത്ത ഒന്നാണ്. ഏഴാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ഇസ്ലാം ജന്മമെടുത്തപ്പോൾ അറേബ്യ ശൂന്യമായ ഒരു മരുഭൂമി പ്രദേശമായിരുന്നില്ല. ആയിരക്കണക്കിന് വർഷങ്ങളുടെ മനുഷ്യവാസവും വ്യാപാരപാരമ്പര്യവും ഗോത്രരാഷ്ട്രീയവും മതവിശ്വാസങ്ങളും രാജവംശങ്ങളുമുള്ള ഒരു ഭൂവിഭാഗമായിരുന്നു അത്.
ഇസ്ലാമിക സ്രോതസ്സുകളിൽ ഇസ്ലാമിന് മുമ്പുള്ള കാലത്തെ “ജാഹിലിയ്യ” (അജ്ഞതയുടെ കാലം) എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കുന്നുണ്ടെങ്കിലും, ആധുനിക ചരിത്രപഠനങ്ങൾ കാണിക്കുന്നത് ആ കാലഘട്ടം പൂർണ്ണമായും അസംസ്കൃതമോ ചരിത്രരഹിതമോ ആയിരുന്നില്ല എന്നതാണ്. മറിച്ച് രാഷ്ട്രീയ, സാമ്പത്തിക, സാഹിത്യ, വ്യാപാര മേഖലകളിൽ ശ്രദ്ധേയമായ പുരോഗതി കൈവരിച്ച സമൂഹങ്ങളാണ് അറേബ്യയിൽ നിലനിന്നിരുന്നത്.
അറേബ്യയിലെ ആദ്യകാല മനുഷ്യ സാന്നിധ്യം
ആധുനിക മനുഷ്യനായ ഹോമോ സാപിയൻസ് ആഫ്രിക്കയിൽ നിന്ന് പുറത്തേക്ക് വ്യാപിച്ചുപോയ ആദ്യ പ്രദേശങ്ങളിൽ ഒന്നായി അറേബ്യയെ ചരിത്രകാരന്മാരും പുരാവസ്തു ഗവേഷകരും കണക്കാക്കുന്നു.
2018-ൽ പ്രസിദ്ധീകരിക്കപ്പെട്ട ഒരു ഗവേഷണപ്രകാരം സൗദി അറേബ്യയിലെ അൽ-വുസ്ത (Al Wusta) പ്രദേശത്ത് കണ്ടെത്തിയ മനുഷ്യന്റെ വിരലസ്ഥിക്ക് ഏകദേശം 85,000 മുതൽ 90,000 വർഷം വരെ പഴക്കമുണ്ട്. ഈ കണ്ടെത്തൽ അറേബ്യൻ ഉപദ്വീപിൽ മനുഷ്യർ വളരെ പുരാതനകാലം മുതൽ താമസിച്ചിരുന്നതിന്റെ തെളിവായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.
ഇന്നത്തെ പോലെ വരണ്ട മരുഭൂമിയായിരുന്നില്ല അന്നത്തെ അറേബ്യ. നിരവധി തടാകങ്ങളും നദീതടങ്ങളും പുല്മേടുകളും ഉണ്ടായിരുന്ന “ഗ്രീൻ അറേബ്യ” (Green Arabia) എന്ന പരിസ്ഥിതി അവിടെ നിലനിന്നിരുന്നതായി കാലാവസ്ഥാ പഠനങ്ങൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നു.
ആഫ്രിക്കയിൽ നിന്ന് കുടിയേറിയ മനുഷ്യസംഘങ്ങൾ:
- തടാകങ്ങളുടെ സമീപത്ത് താമസിച്ചു.
- വേട്ടയാടിയും മത്സ്യബന്ധനം നടത്തിയും ജീവിച്ചു.
- കാട്ടുപഴങ്ങളും സസ്യങ്ങളും ശേഖരിച്ചു.
- ചെറിയ ഗോത്രസമൂഹങ്ങളായി ജീവിച്ചു.
ഈ ഘട്ടത്തിലാണ് പിന്നീട് അറേബ്യൻ സമൂഹങ്ങളുടെ അടിസ്ഥാന ഘടന രൂപപ്പെടാൻ തുടങ്ങിയത്.
കാലാവസ്ഥാ മാറ്റവും മരുഭൂമിയുടെ രൂപീകരണവും
ക്രി.മു. 6000 മുതൽ ക്രി.മു. 3000 വരെയുള്ള കാലഘട്ടത്തിൽ അറേബ്യയുടെ കാലാവസ്ഥയിൽ വലിയ മാറ്റങ്ങൾ സംഭവിച്ചു.
മഴയുടെ അളവ് കുറയുകയും തടാകങ്ങൾ വറ്റിപ്പോകുകയും ചെയ്തതോടെ:
- നിരവധി പ്രദേശങ്ങൾ മരുഭൂമിയായി മാറി.
- ജനങ്ങൾ ജലസ്രോതസ്സുകൾ ഉള്ള ഓയാസിസുകളിലേക്ക് കുടിയേറി.
- സ്ഥിരതാമസ കേന്ദ്രങ്ങൾ രൂപപ്പെട്ടു.
- കൃഷിയും മൃഗസംരക്ഷണവും ആരംഭിച്ചു.
തെക്കൻ അറേബ്യയിലെ യമൻ പ്രദേശം ഈ മാറ്റത്തിൽ ഏറ്റവും വലിയ നേട്ടമുണ്ടാക്കിയ പ്രദേശമായി മാറി.
യമനിലെ കാർഷിക വിപ്ലവം
അറേബ്യയിലെ ആദ്യത്തെ വികസിത കാർഷിക സംസ്കാരം യമനിലാണ് രൂപപ്പെട്ടത്.
അവർ:
- ഗോതമ്പ്
- ബാർലി
- ഈന്തപ്പഴം
- മുന്തിരി
എന്നിവ കൃഷി ചെയ്തു.
അതോടൊപ്പം:
- ആട്
- ചെമ്മരിയാട്
- പശു
- ഒട്ടകം
എന്നിവയെ വളർത്തുകയും ചെയ്തു.
ഇതോടെ സ്ഥിരതാമസ സമൂഹങ്ങൾ രൂപപ്പെടാൻ തുടങ്ങി.
സ്ഥിരതാമസം വന്നതോടെ:
- കുടുംബ വ്യവസ്ഥകൾ രൂപപ്പെട്ടു.
- ഭൂസ്വത്ത് എന്ന ആശയം ഉണ്ടായി.
- വ്യാപാരം വളർന്നു.
- ഭരണസംവിധാനങ്ങളുടെ ആദ്യരൂപങ്ങൾ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.
ഭാഷയുടെ വികാസം
സെമിറ്റിക് ഭാഷാ കുടുംബത്തിന്റെ വികാസത്തിലും അറേബ്യയ്ക്ക് വലിയ പങ്കുണ്ട്.
ചരിത്രഭാഷാശാസ്ത്രജ്ഞരുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ:
പ്രോട്ടോ-സെമിറ്റിക് (Proto-Semitic) എന്ന പൂർവഭാഷയിൽ നിന്നാണ് പിന്നീട്:
- അറബിക്
- ഹീബ്രു
- അരമായിക്
- അമ്ഹാരിക്
പോലുള്ള ഭാഷകൾ വികസിച്ചത്.
ഖുർആൻ പിന്നീട് എഴുതപ്പെട്ട അറബി ഭാഷയും ഈ ദീർഘമായ ഭാഷാപരിണാമത്തിന്റെ ഫലമായിരുന്നു.
അതായത് ഖുർആനിലെ അറബി ഭാഷ ആകാശത്തിൽ നിന്ന് പെട്ടെന്ന് പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട ഒരു ഭാഷയല്ല; നൂറ്റാണ്ടുകളായുള്ള ഭാഷാവികാസത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു.
തെക്കൻ അറേബ്യയിലെ ആദ്യ രാജ്യങ്ങൾ
യമനിൽ കൃഷിയും വ്യാപാരവും വളർന്നതോടെ സംഘടിത ഭരണകൂടങ്ങൾ ഉയർന്നുവന്നു.
ചരിത്രകാരന്മാർ ആദ്യത്തെ പ്രധാന ഭരണകൂടമായി കണക്കാക്കുന്നത്:
മിനായൻ രാജ്യം (Minaean Kingdom)
കാലഘട്ടം:
ക്രി.മു. 1200 – ക്രി.മു. 650
പ്രധാന സവിശേഷതകൾ:
- സുഗന്ധദ്രവ്യ വ്യാപാരം
- കരവാൻ വ്യാപാര പാതകൾ
- സംഘടിത നികുതി സംവിധാനം
- തെക്കൻ അറേബ്യയിലെ ആദ്യ ശക്തമായ വ്യാപാര രാജ്യം
ഇന്ത്യയിൽ നിന്നും ആഫ്രിക്കയിൽ നിന്നും വരുന്ന ചരക്കുകൾ മധ്യധരണ്യൻ ലോകത്തേക്ക് എത്തിക്കുന്നതിൽ ഇവർ നിർണായക പങ്കുവഹിച്ചു.
ഇതാണ് പിന്നീട് അറേബ്യൻ വ്യാപാരശക്തിയുടെ അടിത്തറയായത്.
സാബിയൻ സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ ഉദയം
മിനായൻ ഭരണത്തിന്റെ പതനത്തിന് ശേഷം സാബിയൻ (Sabaean) രാജവംശം ഉയർന്നുവന്നു.
ഖുർആനിൽ പരാമർശിക്കുന്ന “സബഅ്” (سبأ) ജനതയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടാണ് ഈ രാജ്യം അറിയപ്പെടുന്നത്.
ഖുർആൻ പരാമർശം:
- സൂറത്ത് സബഅ് (34:15-19)
ബൈബിളിലെ പ്രശസ്തയായ ഷീബ രാജ്ഞിയെയും (Queen of Sheba) ഈ സംസ്കാരവുമായി ചരിത്രകാരന്മാർ ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു.
സാബിയൻ ഭരണത്തിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ നേട്ടം:
മാരിബ് അണക്കെട്ട് (Marib Dam)
പുരാതന ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ ജലസേചന പദ്ധതികളിലൊന്നായി ഇത് കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.
ഇതിലൂടെ:
- മരുഭൂമിപ്രദേശങ്ങൾ കൃഷിയോഗ്യമായി.
- ഭക്ഷ്യോത്പാദനം വർധിച്ചു.
- ജനസംഖ്യ ഉയർന്നു.
- യമൻ സമ്പന്നമായി.
ചരിത്രകാരന്മാർ പലപ്പോഴും ഇതിനെ പുരാതന ലോകത്തിലെ അത്ഭുത നിർമ്മിതികളിൽ ഒന്നായി വിശേഷിപ്പിക്കുന്നു.
അറബികളുടെ ചരിത്രവും ഇസ്ലാമിന് മുമ്പുള്ള അറേബ്യയും – ഒരു വിശകലന പഠനം (ഭാഗം 2)
ദക്ഷിണ അറേബ്യയുടെ പതനവും പുതിയ ശക്തികളുടെ ഉദയവും
മുൻഭാഗത്തിൽ നമ്മൾ കണ്ടത്, എങ്ങനെ ദക്ഷിണ അറേബ്യയിലെ സബായൻ (Sabaean), ഹിമ്യാർ (Himyarite) തുടങ്ങിയ രാജ്യങ്ങൾ വ്യാപാരത്തിന്റെയും കൃഷിയുടെയും സഹായത്തോടെ സമ്പന്നമായ സംസ്കാരങ്ങൾ സൃഷ്ടിച്ചു എന്നതാണ്. എന്നാൽ ഒരു സംസ്കാരത്തിന്റെ വളർച്ച പോലെ തന്നെ അതിന്റെ തകർച്ചയും ചരിത്രത്തിന്റെ ഭാഗമാണ്.
യമന്റെ സമ്പദ്വ്യവസ്ഥ നൂറ്റാണ്ടുകളോളം നിലനിന്നത് സുഗന്ധദ്രവ്യ വ്യാപാരത്തെ ആശ്രയിച്ചായിരുന്നു. ഇന്ത്യയിൽ നിന്നും കിഴക്കൻ ആഫ്രിക്കയിൽ നിന്നും വരുന്ന ചരക്കുകൾ കരമാർഗ്ഗം മെഡിറ്ററേനിയൻ ലോകത്തേക്ക് എത്തിക്കുന്ന ഇടനിലക്കാരായിരുന്നു അറബികൾ. എന്നാൽ ഈ സ്ഥിതി ശാശ്വതമായിരുന്നില്ല.
സമുദ്രവ്യാപാരത്തിന്റെ ആഘാതം
ക്രി.മു. മൂന്നാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ഈജിപ്തിലെ ടോളമി രണ്ടാമൻ (Ptolemy II Philadelphus) നൈൽ നദിയെയും ചെങ്കടലിനെയും ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന കനാലിന്റെ നവീകരണം ആരംഭിച്ചു. പിന്നീട് റോമാക്കാർ ഇന്ത്യൻ മഹാസമുദ്രത്തിലെ മൺസൂൺ കാറ്റുകളുടെ സ്വഭാവം മനസ്സിലാക്കിയതോടെ, അറേബ്യയെ മറികടന്ന് നേരിട്ട് ഇന്ത്യയുമായി സമുദ്രവ്യാപാരം നടത്താൻ തുടങ്ങി.
ഇതോടെ ദക്ഷിണ അറേബ്യയുടെ സാമ്പത്തിക പ്രാധാന്യം കുറയാൻ തുടങ്ങി.
ചരിത്രകാരനായ Glen Bowersock തന്റെ Roman Arabia എന്ന ഗ്രന്ഥത്തിൽ, റോമൻ സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ സമുദ്രവ്യാപാര വികസനം അറേബ്യൻ കരവ്യാപാരത്തിന് വലിയ തിരിച്ചടിയായിരുന്നുവെന്ന് ചൂണ്ടിക്കാണിക്കുന്നു.
മതപരമായ മാറ്റങ്ങൾ
ദക്ഷിണ അറേബ്യയിലെ പ്രാചീന മതം പ്രധാനമായും ചന്ദ്രാരാധനയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടതായിരുന്നു.
അവർ ആരാധിച്ച പ്രധാന ദേവതകൾ:
- അൽമഖ (Almaqah) – ചന്ദ്രദേവൻ
- ഷംസ് (Shams) – സൂര്യദേവി
- അത്തർ (Athtar) – നക്ഷത്ര/ഗ്രഹ ദേവൻ
ഇവരുടെ മതജീവിതത്തിൽ:
- വിഗ്രഹാരാധന
- ജ്യോതിഷവിശ്വാസങ്ങൾ
- ഗോത്രദേവതകൾ
- ക്ഷേത്രകേന്ദ്രിത ആരാധന
എന്നിവ പ്രധാനമായിരുന്നു.
ക്രിസ്തുമതത്തിന്റെയും ജൂതമതത്തിന്റെയും പ്രവേശനം
ക്രി.വ. നാലാം നൂറ്റാണ്ടോടെ അറേബ്യയിൽ പുതിയ മതചിന്തകൾ പ്രവേശിച്ചു.
ക്രിസ്തുമതം
ചരിത്രരേഖകൾ പ്രകാരം, ക്രി.വ. 356-ഓടെ Theophilus the Indian എന്ന പുരോഹിതന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ ക്രിസ്തുമത പ്രചാരണം യമനിലെത്തി.
തുടർന്ന്:
- പള്ളികൾ സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടു
- വ്യാപാരികൾ മതം സ്വീകരിച്ചു
- പ്രാദേശിക ഭരണാധികാരികളിൽ ചിലർ ക്രിസ്ത്യാനികളായി
ജൂതമതം
ഇതേ കാലയളവിൽ ജൂതമതവും യമനിൽ ശക്തമായി വ്യാപിച്ചു.
പ്രത്യേകിച്ച് ഹിമ്യാർ ഭരണകൂടത്തിന്റെ അവസാനഘട്ടത്തിൽ ജൂത സ്വാധീനം വളരെ വർധിച്ചു.
ദൂ നുവാസും നജ്റാനിലെ കൂട്ടക്കൊലയും
ഹിമ്യാർ വംശത്തിലെ അവസാന ഭരണാധികാരികളിൽ ഒരാളായിരുന്നു Dhu Nuwas.
അദ്ദേഹം ജൂതമത വിശ്വാസിയായിരുന്നു.
അന്നത്തെ യമനിൽ വലിയൊരു ക്രിസ്ത്യൻ സമൂഹം നിലനിന്നിരുന്നു, പ്രത്യേകിച്ച് Najran പ്രദേശത്ത്.
ചരിത്രകാരന്മാരുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ ദൂ നുവാസ് ക്രിസ്ത്യാനികൾക്കെതിരെ ശക്തമായ അടിച്ചമർത്തൽ ആരംഭിച്ചു.
സുറിയാനി, ഗ്രീക്ക്, എത്യോപ്യൻ രേഖകൾ പ്രകാരം:
- ആയിരക്കണക്കിന് ക്രിസ്ത്യാനികൾ കൊല്ലപ്പെട്ടു.
- പലരെയും ജീവനോടെ കത്തിച്ചു.
- നജ്റാനിലെ കൂട്ടക്കൊല അന്തർദേശീയ ശ്രദ്ധ പിടിച്ചുപറ്റി.
ഈ സംഭവത്തെ കുറിച്ച് ഖുർആനിലും പരാമർശമുണ്ടെന്ന് പല മുസ്ലിം വ്യാഖ്യാതാക്കളും കരുതുന്നു:
“കുഴികളിലെ ആളുകൾ നശിച്ചുപോകട്ടെ…” (സൂറത്ത് അൽ-ബുറൂജ് 85:4-8)
എന്ന വചനങ്ങൾ നജ്റാൻ ക്രിസ്ത്യാനികളുടെ സംഭവവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടതാകാമെന്ന് ചില തഫ്സീറുകൾ വിശദീകരിക്കുന്നു.
അബിസീനിയൻ ഇടപെടൽ
നജ്റാനിലെ കൂട്ടക്കൊലക്ക് ശേഷം, ക്രിസ്ത്യൻ ശക്തിയായ Kingdom of Aksum യമനിൽ ഇടപെട്ടു.
അക്സും രാജാവ്:
- യമനെ ആക്രമിച്ചു
- ദൂ നുവാസിനെ പരാജയപ്പെടുത്തി
- ഹിമ്യാർ ഭരണത്തിന് വിരാമമിട്ടു
ഈ സംഭവത്തിന് ശേഷം യമൻ കുറേകാലം എത്യോപ്യൻ സ്വാധീനത്തിലായി.
ഇതാണ് പിന്നീട് ഇസ്ലാമിക ചരിത്രത്തിൽ പ്രശസ്തനായ Abraha അധികാരത്തിലെത്താനുള്ള പശ്ചാത്തലം.
ആനപ്പടയും മക്കയും
അബ്രഹയുടെ ഭരണകാലത്താണ് ഇസ്ലാമിക പാരമ്പര്യത്തിൽ പ്രസിദ്ധമായ “ആനപ്പടയുടെ സംഭവം” നടന്നതായി പറയപ്പെടുന്നത്.
ഇസ്ലാമിക സ്രോതസ്സുകൾ പ്രകാരം:
- യമനിൽ വലിയ പള്ളി നിർമിച്ചു.
- അറബികളുടെ തീർത്ഥാടനകേന്ദ്രമായ കഅബയുടെ പ്രാധാന്യം കുറയ്ക്കാൻ ശ്രമിച്ചു.
- പിന്നീട് മക്ക ആക്രമിക്കാൻ സൈന്യം അയച്ചു.
ഈ സംഭവമാണ് ഖുർആനിലെ:
സൂറത്ത് അൽ-ഫീൽ (105)
പരാമർശിക്കുന്നതെന്ന് മുസ്ലിം പാരമ്പര്യം വിശദീകരിക്കുന്നു.
ചരിത്രപരമായ വിശദാംശങ്ങളെക്കുറിച്ച് പണ്ഡിതർക്കിടയിൽ അഭിപ്രായവ്യത്യാസങ്ങൾ ഉണ്ടെങ്കിലും, ഈ സംഭവം ഇസ്ലാമിക സ്മരണയിൽ സുപ്രധാന സ്ഥാനമുണ്ട്.
വടക്കൻ അറേബ്യയുടെ പ്രത്യേകത
തെക്കൻ അറേബ്യയിൽ സ്ഥിരതയുള്ള രാജ്യങ്ങൾ വളർന്നപ്പോൾ, വടക്കൻ അറേബ്യ വ്യത്യസ്ത സ്വഭാവമുള്ളതായിരുന്നു.
അവിടത്തെ ജീവിതം കൂടുതലായും:
- ഗോത്രകേന്ദ്രിതം
- അർദ്ധ നാടോടി
- വ്യാപാരാധിഷ്ഠിതം
എന്ന രീതിയിലായിരുന്നു.
എങ്കിലും അവിടെയും ശക്തമായ രാജ്യങ്ങൾ ഉയർന്നുവന്നു.
അവയിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ടത്:
Petra കേന്ദ്രമാക്കിയ നബാത്തിയൻ രാജ്യം
ആയിരുന്നു.
നബാത്തിയൻമാർ:
- മരുഭൂമി വ്യാപാരത്തിൽ വിദഗ്ധർ
- ജലസംഭരണ സാങ്കേതികവിദ്യയിൽ മുൻപന്തിയിൽ
- അറബിക് ലിപിയുടെ വികാസത്തിൽ നിർണായക സ്വാധീനം ചെലുത്തിയവർ
എന്ന നിലയിൽ അറിയപ്പെടുന്നു.
ഇന്ന് ലോകപ്രശസ്തമായ പെട്ര നഗരം അവരുടെ പൈതൃകത്തിന്റെ സാക്ഷ്യമാണ്.
അറബികളുടെ ചരിത്രവും ഇസ്ലാമിന് മുമ്പുള്ള അറേബ്യയും – ഒരു വിശകലന പഠനം (ഭാഗം 3)
വടക്കൻ അറേബ്യയിലെ ശക്തികളുടെ ഉദയം
മുൻഭാഗത്തിൽ നമ്മൾ കണ്ടത് ദക്ഷിണ അറേബ്യയിലെ സബായൻ, ഹിമ്യാർ രാജ്യങ്ങളുടെ വളർച്ചയും തകർച്ചയും, ക്രിസ്തുമത-ജൂതമത സ്വാധീനവും, അക്സും സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ ഇടപെടലുമാണ്. എന്നാൽ ഇസ്ലാം ഉദയം ചെയ്യുന്നതിന് മുമ്പുള്ള അറേബ്യയെ മനസ്സിലാക്കണമെങ്കിൽ വടക്കൻ അറേബ്യയിലെ രാഷ്ട്രീയ ശക്തികളെയും പഠിക്കേണ്ടതുണ്ട്.
ദക്ഷിണ അറേബ്യയെ അപേക്ഷിച്ച് വടക്കൻ അറേബ്യയിൽ വലിയ നദികളോ സ്ഥിരമായ കൃഷിയിടങ്ങളോ ഉണ്ടായിരുന്നില്ല. അതുകൊണ്ട് അവിടുത്തെ ജീവിതം പ്രധാനമായും:
- വ്യാപാരം
- ഒട്ടകക്കരവാൻ ഗതാഗതം
- ഗോത്രബന്ധങ്ങൾ
- മരുപ്പച്ചകൾ (Oasis)
എന്നിവയെ ആശ്രയിച്ചായിരുന്നു.
എങ്കിലും ഈ പ്രദേശങ്ങളിൽ നിന്ന് പിന്നീട് ഇസ്ലാമിക ലോകത്തെ സ്വാധീനിക്കുന്ന നിരവധി രാഷ്ട്രീയ ശക്തികൾ ഉയർന്നുവന്നു.
നബാത്തിയൻ രാജ്യം (Nabataean Kingdom)
വടക്കൻ അറേബ്യയിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട പുരാതന അറബ് രാജ്യങ്ങളിൽ ഒന്നാണ് Nabataean Kingdom.
ഉദയം
ക്രി.മു. ആറാം നൂറ്റാണ്ടിനോടടുത്ത്:
- ട്രാൻസ്ജോർദാൻ പ്രദേശങ്ങളിൽ സഞ്ചരിച്ചിരുന്ന അറബ് ഗോത്രങ്ങൾ
- മരുഭൂമിയിലെ വ്യാപാരപാതകൾ നിയന്ത്രിക്കാൻ തുടങ്ങി
- പിന്നീട് പെട്ര നഗരത്തെ തലസ്ഥാനമാക്കി
ഒരു സംഘടിത ഭരണകൂടം രൂപപ്പെടുത്തി.
പെട്ര – പാറയിൽ കൊത്തിയ നഗരം
ഇന്ന് Petra ലോകപൈതൃക പട്ടികയിൽ ഉൾപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.
ഈ നഗരം:
- പാറമലകൾ കൊത്തി നിർമ്മിച്ചത്
- അത്യാധുനിക ജലസംഭരണ സംവിധാനങ്ങൾ ഉണ്ടായിരുന്നത്
- വ്യാപാരകേന്ദ്രമായിരുന്നത്
എന്ന കാരണങ്ങളാൽ പ്രശസ്തമാണ്.
നബാത്തിയൻ സമ്പദ്വ്യവസ്ഥ
അവർ നിയന്ത്രിച്ചിരുന്ന പ്രധാന ചരക്കുകൾ:
- കുന്തിരിക്കം (Frankincense)
- മുര് (Myrrh)
- സുഗന്ധദ്രവ്യങ്ങൾ
- ഇന്ത്യയിൽ നിന്നുള്ള വസ്തുക്കൾ
- അറേബ്യൻ ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ
എന്നിവയായിരുന്നു.
അറേബ്യയിൽ നിന്ന് മെഡിറ്ററേനിയൻ ലോകത്തിലേക്ക് പോകുന്ന കരവ്യാപാരത്തിന്റെ പ്രധാന നിയന്ത്രകർ നബാത്തിയൻമാരായിരുന്നു.
റോമുമായുള്ള ബന്ധം
നബാത്തിയൻ രാജ്യം:
- റോമൻ സാമ്രാജ്യവുമായി വ്യാപാരം നടത്തി
- ചിലപ്പോൾ റോമിന്റെ സഖ്യകക്ഷിയായി പ്രവർത്തിച്ചു
- ചിലപ്പോൾ റോമിനെ പ്രതിരോധിക്കുകയും ചെയ്തു
ചരിത്രകാരന്മാർ പറയുന്നതനുസരിച്ച്, Julius Caesar പോലും ചില സൈനിക നീക്കങ്ങളിൽ നബാത്തിയൻ സഹായം തേടിയതായി രേഖകളുണ്ട്.
റോമിന്റെ കീഴടക്കം
ക്രി.വ. 106-ൽ:
Trajan നബാത്തിയൻ രാജ്യം റോമൻ സാമ്രാജ്യത്തിൽ ലയിപ്പിച്ചു.
അത് പിന്നീട്:
Arabia Petraea
എന്ന റോമൻ പ്രവിശ്യയായി മാറി.
അറബി ഭാഷയുടെ വികാസം
ഇന്ന് നമുക്ക് പരിചിതമായ അറബി ഭാഷയുടെ രൂപീകരണത്തിൽ നബാത്തിയൻമാർ വലിയ പങ്കുവഹിച്ചു.
ഭാഷാശാസ്ത്രജ്ഞർ പറയുന്നത്:
- നബാത്തിയൻ അറമായിക് ലിപിയിൽ നിന്ന്
- പിന്നീട് അറബി ലിപി വികസിച്ചു
എന്നതാണ്.
ഖുർആൻ എഴുതപ്പെട്ട അറബി ലിപിയുടെ ചരിത്രപരമായ വേരുകൾ നബാത്തിയൻ പാരമ്പര്യവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നതായി പല ഗവേഷകരും ചൂണ്ടിക്കാണിക്കുന്നു.
പാൽമൈറ (Palmyra) – മരുഭൂമിയിലെ സാമ്രാജ്യം
നബാത്തിയൻമാർക്കു ശേഷം വടക്കൻ അറേബ്യയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട മറ്റൊരു പ്രധാന ശക്തിയാണ്:
Palmyra
പാൽമൈറയുടെ പ്രാധാന്യം
സിറിയൻ മരുഭൂമിയുടെ മധ്യത്തിലുള്ള ഈ നഗരം:
- കിഴക്കും പടിഞ്ഞാറും തമ്മിലുള്ള വ്യാപാരകേന്ദ്രം
- റോമിനും പേർഷ്യക്കും ഇടയിലെ ഇടനിലക്കാരൻ
- സമ്പന്ന വ്യാപാരനഗരം
എന്ന നിലയിൽ പ്രശസ്തമായി.
ഉദൈനത്തുസ് (Odaenathus)
പാൽമൈറയുടെ ഏറ്റവും പ്രശസ്ത ഭരണാധികാരികളിൽ ഒരാളായിരുന്നു:
Odaenathus
ക്രി.വ. മൂന്നാം നൂറ്റാണ്ടിൽ:
- പേർഷ്യൻ ആക്രമണങ്ങളെ പ്രതിരോധിച്ചു
- റോമിന് സഹായം നൽകി
- കിഴക്കൻ പ്രദേശങ്ങളുടെ ശക്തനായ ഭരണാധികാരിയായി
മാറി.
റോം അദ്ദേഹത്തെ ആദരിച്ചു.
സെനോബിയ – അറബ് ചരിത്രത്തിലെ പ്രശസ്ത രാജ്ഞി
ഉദൈനത്തുസിന്റെ മരണശേഷം അധികാരത്തിലെത്തിയത്:
Zenobia
ആയിരുന്നു.
അറബ് ചരിത്രത്തിലും സ്ത്രീ ഭരണാധികാരികളുടെ ചരിത്രത്തിലും സെനോബിയയ്ക്ക് പ്രത്യേക സ്ഥാനമുണ്ട്.
സെനോബിയയുടെ സാമ്രാജ്യം
അവൾ:
- ഈജിപ്ത് കീഴടക്കി
- സിറിയ നിയന്ത്രിച്ചു
- ഏഷ്യ മൈനറിന്റെ ഭാഗങ്ങൾ പിടിച്ചെടുത്തു
ക്രമേണ റോമിന് വെല്ലുവിളിയായ ഒരു ശക്തിയായി വളർന്നു.
റോമിന്റെ തിരിച്ചടി
റോമൻ ചക്രവർത്തിയായ:
Aurelian
സെനോബിയക്കെതിരെ യുദ്ധം ആരംഭിച്ചു.
അവസാനം:
- സെനോബിയ പിടിക്കപ്പെട്ടു
- പാൽമൈറ തകർക്കപ്പെട്ടു
- സാമ്രാജ്യം അവസാനിച്ചു
എന്തുകൊണ്ട് ഇത് പ്രധാനമാണ്?
ഇവിടെ ഒരു കാര്യം ശ്രദ്ധിക്കണം.
ഇസ്ലാം ഉദയം ചെയ്യുന്നതിന് നൂറ്റാണ്ടുകൾ മുമ്പ് തന്നെ അറബ് ലോകം:
- രാഷ്ട്രീയമായി സംഘടിതമായിരുന്നു
- സാമ്രാജ്യങ്ങൾ നിർമ്മിച്ചിരുന്നു
- അന്താരാഷ്ട്ര വ്യാപാരത്തിൽ സജീവമായിരുന്നു
- വലിയ നഗരങ്ങൾ വികസിപ്പിച്ചിരുന്നു
എന്നതാണ് ചരിത്രം കാണിക്കുന്നത്.
അതിനാൽ “ഇസ്ലാമിന് മുമ്പ് അറബികൾക്ക് സംസ്കാരമില്ലായിരുന്നു” എന്ന പൊതുവായ വാദം ചരിത്രപരമായി ശരിയല്ലെന്ന് നിരവധി ചരിത്രകാരന്മാർ അഭിപ്രായപ്പെടുന്നു.
ഇസ്ലാമിന് മുമ്പുള്ള അറബ് ലോകം
ഈ ഘട്ടത്തിൽ അറേബ്യയിൽ ഉണ്ടായിരുന്നത്:
രാഷ്ട്രീയമായി
- നബാത്തിയർ
- പാൽമൈറക്കാർ
- ഗസ്സാനികൾ
- ലഖ്മിയർ
- കിന്ദ രാജ്യം
പോലുള്ള ശക്തികൾ.
സാമ്പത്തികമായി
- അന്തർദേശീയ വ്യാപാരം
- കരവ്യാപാര പാതകൾ
- സമുദ്രവ്യാപാരം
സാംസ്കാരികമായി
- കവിത
- വാചിക പാരമ്പര്യം
- ഗോത്രസംസ്കാരം
മതപരമായി
- ബഹുദൈവാരാധന
- ചന്ദ്രാരാധന
- ജൂതമതം
- ക്രിസ്തുമതം
- ഹനീഫ് ഏകദൈവവിശ്വാസികൾ
എന്നിങ്ങനെ വൈവിധ്യമാർന്ന സാഹചര്യം.
അറബികളുടെ ചരിത്രവും ഇസ്ലാമിന് മുമ്പുള്ള അറേബ്യയും – ഒരു വിശകലന പഠനം (ഭാഗം 4)
റോമിനും പേർഷ്യക്കും ഇടയിലുള്ള അറബ് രാജ്യങ്ങൾ
മുൻഭാഗങ്ങളിൽ നമ്മൾ കണ്ടത് ദക്ഷിണ അറേബ്യയിലെ സബായൻ, ഹിമ്യാർ രാജ്യങ്ങളും വടക്കൻ അറേബ്യയിലെ നബാത്തിയൻ, പാൽമൈറ ഭരണകൂടങ്ങളുമാണ്. എന്നാൽ ഇസ്ലാം ഉദയം ചെയ്യുന്നതിന് തൊട്ടുമുമ്പുള്ള നൂറ്റാണ്ടുകളിൽ അറേബ്യയുടെ രാഷ്ട്രീയ സാഹചര്യത്തെ ഏറ്റവും കൂടുതൽ സ്വാധീനിച്ച രണ്ട് ശക്തികൾ ഉണ്ടായിരുന്നു:
- Byzantine Empire
- Sasanian Empire
ഈ രണ്ട് സാമ്രാജ്യങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള നിരന്തര യുദ്ധങ്ങളുടെ ഇടയിലായിരുന്നു അറബ് ഗോത്രങ്ങളും അറബ് രാജ്യങ്ങളും നിലകൊണ്ടിരുന്നത്.
ഈ സാഹചര്യത്തിലാണ് ഗസ്സാനികളും ലഖ്മികളും പോലുള്ള അറബ് രാജ്യങ്ങൾ ചരിത്രത്തിൽ പ്രധാന സ്ഥാനമെടുക്കുന്നത്.
ഗസ്സാനിദ് രാജ്യം (Ghassanids)
ഗസ്സാനിദുകൾ ദക്ഷിണ അറേബ്യയിലെ യമനിൽ നിന്ന് വടക്കോട്ട് കുടിയേറിയ ഒരു അറബ് ഗോത്രത്തിന്റെ പിൻഗാമികളാണെന്ന് ചരിത്രകാരന്മാർ കരുതുന്നു.
Damascus നഗരത്തിന്റെ തെക്കുകിഴക്കൻ ഭാഗങ്ങളിലും സിറിയൻ പ്രദേശങ്ങളിലുമാണ് അവർ സ്ഥിരതാമസം സ്ഥാപിച്ചത്.
ക്രിസ്തുമതത്തിലേക്കുള്ള പരിവർത്തനം
ഗസ്സാനിദുകളുടെ പ്രത്യേകത എന്തെന്നാൽ:
- അവർ ക്രിസ്തുമതം സ്വീകരിച്ചു.
- ബൈസന്റൈൻ സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ സഖ്യകക്ഷികളായി പ്രവർത്തിച്ചു.
- വടക്കൻ അറേബ്യയിലെ ബൈസന്റൈൻ താൽപര്യങ്ങൾ സംരക്ഷിച്ചു.
അതിനാൽ അവർ ഒരു സാധാരണ ഗോത്രമല്ലായിരുന്നു; മറിച്ച് ബൈസന്റൈൻ ലോകത്തിന്റെയും അറബ് ലോകത്തിന്റെയും ഇടയിലുള്ള ഒരു രാഷ്ട്രീയ പാലമായിരുന്നു.
അൽ-ഹാരിസ്
ഗസ്സാനിദ് ഭരണാധികാരികളിൽ ഏറ്റവും ശ്രദ്ധേയനായ വ്യക്തികളിൽ ഒരാളാണ്:
Al-Harith ibn Jabalah
അദ്ദേഹത്തിന്റെ കാലത്ത് ഗസ്സാനിദ് ശക്തി പരമാവധി ഉയർന്നു.
- ബൈസന്റൈൻ ചക്രവർത്തികളുമായി അടുത്ത ബന്ധം
- സൈനിക ശക്തി
- സാമ്പത്തിക സ്ഥിരത
എന്നിവ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഭരണത്തെ ശക്തമാക്കി.
ലഖ്മിദ് രാജ്യം (Lakhmids)
ഗസ്സാനികളുടെ എതിരാളികളായിരുന്നു ലഖ്മിദുകൾ.
അവരുടെ കേന്ദ്രം:
Al-Hirah
ആയിരുന്നു.
ഗസ്സാനികൾ ബൈസന്റൈൻ സാമ്രാജ്യത്തെ പിന്തുണച്ചപ്പോൾ ലഖ്മികൾ പേർഷ്യൻ സസാനിയൻ സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ സഖ്യകക്ഷികളായിരുന്നു.
അറബ് ലോകത്തിന്റെ രണ്ട് പാളയങ്ങൾ
ഈ കാലഘട്ടത്തിൽ അറബ് ലോകം ഒരു രീതിയിൽ രണ്ട് രാഷ്ട്രീയ സ്വാധീന മേഖലകളായി വിഭജിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു:
ബൈസന്റൈൻ അനുകൂല അറബികൾ
- ഗസ്സാനിദുകൾ
- ക്രിസ്ത്യാനികൾ
- സിറിയൻ മേഖല
പേർഷ്യൻ അനുകൂല അറബികൾ
- ലഖ്മിദുകൾ
- ഇറാഖ് പ്രദേശം
- സസാനിയൻ സ്വാധീനം
ഈ മത്സരം പിന്നീട് ഇസ്ലാമിക വിപുലീകരണത്തിന്റെ പശ്ചാത്തലം മനസ്സിലാക്കാൻ വളരെ പ്രധാനമാണ്.
അൽ-മുന്ദിർയും ഗോത്രയുദ്ധങ്ങളും
ലഖ്മിദ് ഭരണാധികാരികളിൽ പ്രസിദ്ധനായ ഒരാളാണ്:
Al-Mundhir III
ചരിത്രരേഖകൾ പ്രകാരം:
- ഗസ്സാനികളുമായി നിരവധി യുദ്ധങ്ങൾ നടത്തി.
- അൽ-ഹാരിസിന്റെ മകനെ പിടികൂടി.
- പിന്നീട് ബലിയർപ്പിച്ചതായി ചില ചരിത്രഗ്രന്ഥങ്ങളിൽ പരാമർശമുണ്ട്.
ഈ സംഭവം ഗസ്സാനി-ലഖ്മി വൈരാഗ്യം കൂടുതൽ ശക്തമാക്കി.
ഹലീമയുടെ ദിനം
അറബ് ചരിത്രത്തിൽ പ്രസിദ്ധമായ ഒരു യുദ്ധദിനമാണ്:
“യൗം ഹലീമ” (Day of Halima)
ഗസ്സാനിദ് രാജകുമാരിയായ ഹലീമ യുദ്ധത്തിനിറങ്ങുന്ന സൈനികരെ:
- സുഗന്ധദ്രവ്യങ്ങൾ പൂശി
- പുതിയ വസ്ത്രങ്ങൾ നൽകി
യുദ്ധത്തിലേക്ക് അയച്ചതിനെ തുടർന്നാണ് ഈ പേര് ലഭിച്ചത്.
അറബ് ചരിത്രത്തിൽ ഏറെ പ്രസിദ്ധമായ യുദ്ധങ്ങളിൽ ഒന്നായി ഇത് കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.
കിന്ദ രാജ്യം (Kindah)
ഇസ്ലാമിന് മുമ്പ് അറബ് ഗോത്രങ്ങളെ ഏകീകരിക്കാൻ ശ്രമിച്ച പ്രധാന ഭരണകൂടങ്ങളിൽ ഒന്നാണ്:
Kingdom of Kindah
പ്രത്യേകത
മറ്റു പല അറബ് രാജ്യങ്ങളും ഒരു പ്രത്യേക പ്രദേശത്തെ മാത്രം നിയന്ത്രിച്ചപ്പോൾ, കിന്ദ രാജ്യം നിരവധി ഗോത്രങ്ങളെ ഒരു രാഷ്ട്രീയ സംവിധാനത്തിനകത്ത് കൊണ്ടുവരാൻ ശ്രമിച്ചു.
അതുകൊണ്ടാണ് ചില ചരിത്രകാരന്മാർ:
“ഇസ്ലാമിന് മുമ്പുള്ള അറബ് ഏകീകരണത്തിന്റെ ആദ്യ പരീക്ഷണം”
എന്ന് കിന്ദ ഭരണത്തെ വിശേഷിപ്പിക്കുന്നത്.
അൽ-ഹാരിസ്
കിന്ദ ഭരണത്തിലെ ശക്തനായ രാജാവായിരുന്നു:
Al-Harith ibn Amr
അദ്ദേഹം:
- ലഖ്മിദ് തലസ്ഥാനമായ അൽ-ഹീര പിടിച്ചെടുത്തു.
- അറബ് ഗോത്രങ്ങളിൽ സ്വാധീനം വ്യാപിപ്പിച്ചു.
എന്നാൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ മരണശേഷം ആഭ്യന്തര കലഹങ്ങൾ വർധിച്ചു.
ഇംറുൽ ഖൈസ് – അറബി കവിതയുടെ ഇതിഹാസം
കിന്ദ രാജവംശവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഏറ്റവും പ്രശസ്ത വ്യക്തിയാണ്:
Imru’ al-Qais
അറബി സാഹിത്യത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ കവികളിൽ ഒരാളായി അദ്ദേഹം കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.
ജാഹിലിയ്യ കവിത
ഇസ്ലാമിന് മുമ്പുള്ള അറബ് സമൂഹത്തിൽ:
- കവികൾ
- വാചിക സാഹിത്യം
- ഗോത്രഗാനങ്ങൾ
വളരെ പ്രധാനമായിരുന്നു.
അറബ് സമൂഹത്തിന്റെ:
- ചരിത്രം
- വീരകഥകൾ
- സ്നേഹം
- യുദ്ധങ്ങൾ
- ഗോത്രപാരമ്പര്യം
എന്നിവ സംരക്ഷിച്ചത് കവിതകളായിരുന്നു.
മുഅല്ലഖാത്ത്
ഇസ്ലാമിന് മുമ്പുള്ള അറബ് സാഹിത്യത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രശസ്ത കൃതികളിൽ ഒന്നാണ്:
Mu’allaqat
പരമ്പരാഗത വിവരമനുസരിച്ച്:
- ഏഴ് അല്ലെങ്കിൽ പത്ത് മികച്ച കവിതകൾ
- കഅബയിൽ തൂക്കിയിട്ടിരുന്നു
- അതിനാലാണ് “മുഅല്ലഖാത്ത്” (തൂക്കിയവ) എന്ന പേര് വന്നത്
എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.
ഇത് ചരിത്രപരമായി തെളിയിക്കപ്പെട്ട കാര്യമാണോ എന്നതിൽ ഗവേഷകരുടെ ഇടയിൽ അഭിപ്രായവ്യത്യാസങ്ങളുണ്ട്.
എന്നാൽ ഈ കവിതകളുടെ സാഹിത്യപ്രാധാന്യത്തിൽ സംശയമില്ല.
അറബ് സമൂഹത്തിന്റെ സ്വഭാവം
ഇസ്ലാമിന് മുമ്പുള്ള അറബ് സമൂഹത്തെ ലളിതമായി “അജ്ഞതയുടെ സമൂഹം” എന്ന് മാത്രം വിശേഷിപ്പിക്കുന്നത് ചരിത്രത്തെ അമിതമായി ലളിതവൽക്കരിക്കുന്നതാണ്.
അവരിൽ ഉണ്ടായിരുന്നത്:
നല്ല വശങ്ങൾ
- അതിഥിസൽക്കാരം
- വാഗ്ദാനപാലനം
- കവിതാസമ്പത്ത്
- വ്യാപാരപ്രാവീണ്യം
- ഗോത്ര ഐക്യം
പ്രശ്നങ്ങൾ
- ഗോത്രയുദ്ധങ്ങൾ
- രക്തപ്രതികാരം
- സാമൂഹിക അസമത്വങ്ങൾ
- വിഗ്രഹാരാധന
- ചില പ്രദേശങ്ങളിലെ സ്ത്രീപീഡനങ്ങൾ
ഈ രണ്ടു വശങ്ങളും ചരിത്രകാരന്മാർ ചർച്ച ചെയ്യുന്നു.
പേർഷ്യയും ബൈസന്റൈനും: അവസാന മഹായുദ്ധം
ഇസ്ലാം ഉദയം ചെയ്യുന്നതിന് തൊട്ടുമുമ്പ്:
Sasanian Empire
ഉം
Byzantine Empire
ഉം തമ്മിൽ വലിയ യുദ്ധങ്ങൾ നടന്നു.
പ്രധാന സംഭവങ്ങൾ
- പേർഷ്യക്കാർ Jerusalem പിടിച്ചെടുത്തു.
- Egypt കീഴടക്കി.
- ബൈസന്റൈൻ സാമ്രാജ്യം തകർച്ചയുടെ വക്കിലെത്തി.
എന്നാൽ പിന്നീട്:
Heraclius
നേതൃത്വത്തിൽ ബൈസന്റൈൻ തിരിച്ചടിച്ചു.
ഇരു സാമ്രാജ്യങ്ങളും സാമ്പത്തികമായും സൈനികമായും ക്ഷീണിച്ച അവസ്ഥയിലായിരുന്നു.
എന്തുകൊണ്ട് ഇത് പ്രധാനമാണ്?
കാരണം ഇസ്ലാം ഉദയം ചെയ്യുന്ന സമയത്ത്:
- ബൈസന്റൈൻ സാമ്രാജ്യം ക്ഷീണിച്ചിരുന്നു.
- പേർഷ്യൻ സാമ്രാജ്യം ക്ഷീണിച്ചിരുന്നു.
- അറബ് ഗോത്രങ്ങൾ വിഭജിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു.
- എന്നാൽ ഒരു പൊതു ഭാഷയും സാംസ്കാരിക അടിത്തറയും രൂപപ്പെട്ടിരുന്നു.
ഈ സാഹചര്യം പിന്നീട് ഇസ്ലാമിന്റെ അതിവേഗ വ്യാപനത്തിന് അനുകൂലമായ പശ്ചാത്തലം സൃഷ്ടിച്ചതായി പല ചരിത്രകാരന്മാരും വിലയിരുത്തുന്നു.
അറബികളുടെ ചരിത്രവും ഇസ്ലാമിന് മുമ്പുള്ള അറേബ്യയും – ഒരു വിശകലന പഠനം (ഭാഗം 5)
ജാഹിലിയ്യ: “അജ്ഞതയുടെ കാലഘട്ടം” എന്ന വിശേഷണം ചരിത്രപരമായി എന്താണ് അർത്ഥമാക്കുന്നത്?
ഈ പരമ്പരയിലെ മുൻഭാഗങ്ങളിൽ നമ്മൾ കണ്ടത്, ഇസ്ലാം ഉദയം ചെയ്യുന്നതിന് നൂറ്റാണ്ടുകൾ മുമ്പ് തന്നെ അറേബ്യയിൽ ശക്തമായ രാജ്യങ്ങളും വ്യാപാര ശൃംഖലകളും സാഹിത്യ പാരമ്പര്യങ്ങളും മതവൈവിധ്യങ്ങളും നിലനിന്നിരുന്നു എന്നതാണ്. അപ്പോൾ ഒരു ചോദ്യം സ്വാഭാവികമായി ഉയരും:
ഇത്രയും സമ്പന്നമായ ചരിത്രവും സംസ്കാരവുമുള്ള ഒരു സമൂഹത്തെ പിന്നീട് “ജാഹിലിയ്യ” അഥവാ “അജ്ഞതയുടെ കാലം” എന്ന് വിളിച്ചത് എന്തുകൊണ്ടാണ്?
ഈ ചോദ്യത്തിനുള്ള ഉത്തരം കണ്ടെത്താൻ ആദ്യം “ജാഹിലിയ്യ” എന്ന പദത്തിന്റെ അർത്ഥം മനസ്സിലാക്കണം.
ജാഹിലിയ്യ എന്ന പദത്തിന്റെ അർത്ഥം
അറബി ഭാഷയിലെ “ജഹ്ൽ” (جهل) എന്ന പദത്തിൽ നിന്നാണ് “ജാഹിലിയ്യ” എന്ന വാക്ക് രൂപപ്പെട്ടത്.
സാധാരണ വിവർത്തനത്തിൽ:
- അജ്ഞത
- അറിവില്ലായ്മ
എന്നൊക്കെയാണ് അർത്ഥം.
എന്നാൽ ഇസ്ലാമിക സ്രോതസ്സുകളിൽ ഈ പദം പലപ്പോഴും:
- ദൈവിക മാർഗനിർദേശമില്ലാത്ത അവസ്ഥ
- ധാർമിക തെറ്റുകൾ
- വിഗ്രഹാരാധന
- ഗോത്രഅഹങ്കാരം
എന്ന അർത്ഥത്തിലാണ് ഉപയോഗിക്കപ്പെടുന്നത്.
ഖുർആനിൽ “ജാഹിലിയ്യ” എന്ന പദം ചില സ്ഥലങ്ങളിൽ കാണാം:
ഖുർആൻ 3:154
“ജാഹിലിയ്യയുടെ ധാരണകളെപ്പോലെ അവർ അല്ലാഹുവിനെപ്പറ്റി വിചാരിച്ചു.”
ഖുർആൻ 33:33
“പഴയ ജാഹിലിയ്യകാലത്തെപ്പോലെ പ്രദർശനം നടത്തരുത്.”
ഖുർആൻ 48:26
“ജാഹിലിയ്യയുടെ അഹങ്കാരം.”
ഈ വചനങ്ങളിൽ ജാഹിലിയ്യ എന്നത് സാങ്കേതികമോ ശാസ്ത്രീയമോ ആയ അറിവില്ലായ്മയെക്കാൾ മതപരവും ധാർമികവുമായ അവസ്ഥയെ സൂചിപ്പിക്കുന്നതായി പല തഫ്സീർ ഗ്രന്ഥങ്ങളും വിശദീകരിക്കുന്നു.
ജാഹിലിയ്യ കാലഘട്ടത്തിലെ അറേബ്യ യഥാർത്ഥത്തിൽ “അജ്ഞതയിലായിരുന്നോ”?
ചരിത്രപരമായി പരിശോധിക്കുമ്പോൾ ചിത്രം കൂടുതൽ സങ്കീർണമാണ്.
മുൻഭാഗങ്ങളിൽ നമ്മൾ കണ്ടതുപോലെ:
- സബായൻ രാജ്യം
- ഹിമ്യാർ രാജ്യം
- നബാത്തിയൻ രാജ്യം
- പാൽമൈറ
- ഗസ്സാനിദുകൾ
- ലഖ്മിദുകൾ
- കിന്ദ രാജ്യം
എന്നിങ്ങനെ സംഘടിത ഭരണകൂടങ്ങൾ നിലനിന്നിരുന്നു.
അവർക്ക്:
- വ്യാപാര ശൃംഖലകൾ ഉണ്ടായിരുന്നു.
- നാണയ വ്യവസ്ഥ ഉണ്ടായിരുന്നു.
- നിയമപരമായ സംവിധാനങ്ങൾ ഉണ്ടായിരുന്നു.
- കവിതയും സാഹിത്യവും ഉണ്ടായിരുന്നു.
- അന്തർദേശീയ ബന്ധങ്ങൾ ഉണ്ടായിരുന്നു.
അതിനാൽ ആ സമൂഹം “സംസ്കാരമില്ലാത്തതായിരുന്നു” എന്ന് ചരിത്രകാരന്മാർ പൊതുവെ പറയുന്നില്ല.
മക്കയുടെ ഉയർച്ച
ഇസ്ലാമിന്റെ ചരിത്രത്തിൽ കേന്ദ്രസ്ഥാനമുള്ള നഗരം:
Mecca
ആണ്.
ഇസ്ലാമിന് മുമ്പും മക്ക ഒരു പ്രധാന വ്യാപാരകേന്ദ്രമായിരുന്നു.
മക്കയുടെ പ്രത്യേകത
- യമനും സിറിയയും തമ്മിലുള്ള വ്യാപാരപാതയിൽ സ്ഥാനം
- തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രം
- ഗോത്രങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള നിഷ്പക്ഷ മേഖല
- വാർഷിക ചന്തകൾ
ഇവയെല്ലാം മക്കയെ സാമ്പത്തികമായി ശക്തമാക്കി.
കഅബയും മതജീവിതവും
മക്കയുടെ പ്രധാന മതകേന്ദ്രമായിരുന്നു:
Kaaba
ഇസ്ലാമിക പാരമ്പര്യം അനുസരിച്ച് കഅബ നിർമ്മിച്ചത്:
Ibrahim
ഉം
Ismail
ഉം ആണെന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു.
എന്നാൽ ഇസ്ലാമിന് മുമ്പ് കഅബ:
- വിവിധ ഗോത്രദേവതകളുടെ വിഗ്രഹങ്ങൾ സൂക്ഷിച്ചിരുന്ന സ്ഥലം
- തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രം
- വ്യാപാരമേളകളുടെ കേന്ദ്രം
എന്ന നിലയിലായിരുന്നു.
ഇസ്ലാമിക ചരിത്രഗ്രന്ഥങ്ങൾ പ്രകാരം കഅബയിൽ ഏകദേശം 360 വിഗ്രഹങ്ങൾ ഉണ്ടായിരുന്നുവെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.
ഖുറൈശ് ഗോത്രത്തിന്റെ ഉയർച്ച
മക്കയിലെ പ്രധാന ഗോത്രമായിരുന്നു:
Quraysh
ഇവരാണ് പിന്നീട് മുഹമ്മദ് നബിയുടെ ഗോത്രം.
ഖുറൈശിന്റെ ശക്തിക്ക് പിന്നിലെ പ്രധാന കാരണങ്ങൾ:
1. കഅബയുടെ നിയന്ത്രണം
കഅബ നിയന്ത്രിച്ചതിലൂടെ:
- മതപരമായ സ്വാധീനം
- രാഷ്ട്രീയ സ്വാധീനം
- സാമ്പത്തിക നേട്ടം
ലഭിച്ചു.
2. വ്യാപാരം
ഖുർആനിലെ:
സൂറത്ത് ഖുറൈശ് (106)
ശീതകാലത്തും വേനൽക്കാലത്തും നടത്തിയ വ്യാപാരയാത്രകളെ പരാമർശിക്കുന്നു.
ഇത് ഖുറൈശിന്റെ വ്യാപാരപ്രാധാന്യത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നതായി പല വ്യാഖ്യാതാക്കളും കാണുന്നു.
ജാഹിലിയ്യ സമൂഹത്തിലെ ചില പ്രധാന സവിശേഷതകൾ
ഗോത്രകേന്ദ്രിത ജീവിതം
ഒരു വ്യക്തിയുടെ തിരിച്ചറിവ്:
- കുടുംബം
- വംശം
- ഗോത്രം
ഇവയിലൂടെയായിരുന്നു.
കേന്ദ്രഭരണകൂടമോ ദേശീയതയോ ഉണ്ടായിരുന്നില്ല.
രക്തപ്രതികാരം
ഒരു ഗോത്രാംഗത്തെ കൊന്നാൽ:
- പ്രതികാരം ചെയ്യുക
- തലമുറകളോളം യുദ്ധം തുടരുക
എന്നത് സാധാരണമായിരുന്നു.
പ്രശസ്തമായ ചില ഗോത്രയുദ്ധങ്ങൾ പതിറ്റാണ്ടുകളോളം നീണ്ടുനിന്നിരുന്നു.
കവിതയുടെ പ്രാധാന്യം
ഇന്ന് മാധ്യമങ്ങൾക്ക് ഉള്ള സ്വാധീനം അന്നത്തെ അറബ് സമൂഹത്തിൽ കവിതയ്ക്കായിരുന്നു.
ഒരു മികച്ച കവി:
- ഗോത്രത്തിന്റെ അഭിമാനം
- ചരിത്രകാരൻ
- പ്രചാരകൻ
എന്ന നിലയിൽ പ്രവർത്തിച്ചു.
സ്ത്രീകളുടെ സ്ഥാനം
ഇത് ഏറെ ചർച്ച ചെയ്യപ്പെടുന്ന വിഷയമാണ്.
ജാഹിലിയ്യ കാലഘട്ടത്തിലെ സ്ത്രീകളുടെ സ്ഥിതി എല്ലാ ഗോത്രങ്ങളിലും ഒരുപോലെയായിരുന്നില്ല.
ചില സ്ത്രീകൾ:
- വ്യാപാരികളായിരുന്നു.
- സ്വത്ത് കൈവശം വെച്ചിരുന്നു.
- സാമൂഹിക സ്വാധീനം നേടിയിരുന്നു.
ഉദാഹരണമായി:
Khadija
ഇസ്ലാമിന് മുമ്പുതന്നെ വിജയകരമായ വ്യാപാരിയായിരുന്നുവെന്ന് ഇസ്ലാമിക സ്രോതസ്സുകൾ പറയുന്നു.
അതേസമയം ചില പ്രദേശങ്ങളിൽ:
- സ്ത്രീകൾക്ക് പരിമിത അവകാശങ്ങൾ
- നിർബന്ധിത വിവാഹങ്ങൾ
- പെൺകുഞ്ഞുങ്ങളെ കൊല്ലുന്ന ചില ആചാരങ്ങൾ
ഉണ്ടായിരുന്നുവെന്ന് ഇസ്ലാമിക സ്രോതസ്സുകൾ പരാമർശിക്കുന്നു.
ഖുർആൻ 81:8-9 ൽ:
“ജീവനോടെ കുഴിച്ചുമൂടപ്പെട്ട പെൺകുഞ്ഞിനോട് ചോദിക്കപ്പെടുമ്പോൾ…”
എന്ന പരാമർശം കാണാം.
എന്നാൽ ഇത് അറേബ്യ മുഴുവൻ വ്യാപകമായിരുന്ന ആചാരമായിരുന്നോ അതോ ചില ഗോത്രങ്ങളിൽ മാത്രം കണ്ടിരുന്നതോ എന്ന വിഷയത്തിൽ ആധുനിക ചരിത്രകാരന്മാർക്കിടയിൽ വ്യത്യസ്ത അഭിപ്രായങ്ങളുണ്ട്.
മതവൈവിധ്യമുള്ള അറേബ്യ
ഇസ്ലാം ഉദയം ചെയ്യുന്നതിന് മുമ്പ് അറേബ്യയിൽ ഉണ്ടായിരുന്നത്:
ബഹുദൈവാരാധകർ
അറേബ്യയിലെ ഭൂരിപക്ഷം ഗോത്രങ്ങളും.
ജൂതർ
പ്രത്യേകിച്ച്:
Yathrib
ഉം യമനും.
ക്രിസ്ത്യാനികൾ
- ഗസ്സാനിദുകൾ
- നജ്റാൻ
- വടക്കൻ അറേബ്യ
ഹനീഫുകൾ
അബ്രഹാമിക ഏകദൈവവിശ്വാസം പിന്തുടർന്നുവെന്ന് പറയപ്പെടുന്ന ചില വ്യക്തികൾ.
ഇത് ഇസ്ലാം ഉദയം ചെയ്ത മതപരമായ പശ്ചാത്തലത്തെ മനസ്സിലാക്കാൻ സഹായിക്കുന്നു.
ഏഴാം നൂറ്റാണ്ടിലെ നിർണായക സാഹചര്യം
ഇസ്ലാം ഉദയം ചെയ്യുമ്പോൾ:
- ബൈസന്റൈൻ സാമ്രാജ്യം ക്ഷീണിച്ചിരുന്നു.
- സസാനിയൻ പേർഷ്യ ക്ഷീണിച്ചിരുന്നു.
- അറബ് ഗോത്രങ്ങൾ വിഭജിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു.
- എന്നാൽ പൊതുവായ ഭാഷയും വ്യാപാരബന്ധങ്ങളും നിലവിലുണ്ടായിരുന്നു.
ഈ പശ്ചാത്തലത്തിലാണ് ക്രി.വ. 610-ഓടെ മുഹമ്മദ് നബി തന്റെ ദൗത്യം ആരംഭിക്കുന്നത്.
ഈ പരമ്പരയുടെ ഈ ഘട്ടത്തിലെ സമാപനം
ഇസ്ലാമിന്റെ ഉദയത്തിന് മുമ്പുള്ള അറേബ്യയെക്കുറിച്ച് പരിശോധിക്കുമ്പോൾ കാണുന്നത്:
- അത് ചരിത്രമില്ലാത്ത ഒരു സമൂഹമായിരുന്നില്ല.
- അത് സംസ്കാരമില്ലാത്ത ഒരു സമൂഹമായിരുന്നില്ല.
- എന്നാൽ ഗോത്രരാഷ്ട്രീയവും മതവൈവിധ്യവും സാമൂഹിക സംഘർഷങ്ങളും നിറഞ്ഞ ഒരു ലോകമായിരുന്നു.
അത്തരമൊരു സമൂഹത്തിലാണ് ഇസ്ലാം ഉദയം ചെയ്യുന്നത്.
അടുത്ത ഘട്ടത്തിൽ പഠിക്കേണ്ടത്:
- മുഹമ്മദ് നബിയുടെ ജനനവും ബാല്യവും
- ഖുറൈശ് സമൂഹം
- ആദ്യ വെളിപ്പാട്
- ഇസ്ലാമിന്റെ ആദ്യകാല വ്യാപനം
- മക്കയിലെ പ്രതിരോധം
എന്നിവയാണ്.
ബന്ധപ്പെട്ട ഹാഷ്ടാഗുകൾ
മലയാളം
#അറബികളുടെചരിത്രം #അറേബ്യയുടെചരിത്രം #ജാഹിലിയ്യ #ഇസ്ലാമിനുമുമ്പുള്ളഅറേബ്യ #ഇസ്ലാമികചരിത്രം #മക്കാചരിത്രം #കഅബാചരിത്രം #ഖുറൈശ് #അറബിസംസ്കാരം #മുഹമ്മദ്നബി #ചരിത്രപഠനം #യുക്തിവാദം #മതചരിത്രം #മധ്യപൂർവ്വേഷ്യാചരിത്രം #പുരാതനഅറേബ്യ
Manglish
#ArabikaludeCharithram #ArabiaHistory #Jahiliyya #PreIslamicArabia #IslamicHistory #MakkayudeCharithram #KaabaHistory #Quraysh #ArabCulture #MuhammadNabi #HistoryStudy #Yukthivadam #ReligionHistory #MiddleEastHistory #AncientArabia
English
#ArabHistory #HistoryOfArabia #Jahiliyyah #PreIslamicArabia #IslamicHistory #MeccaHistory #Kaaba #Quraysh #ArabCivilization #MiddleEastHistory #AncientHistory #HistoryBlog #ReligiousHistory #HistoricalAnalysis #IslamOrigins #ArabianPeninsula #WorldHistory #ByzantineEmpire #SasanianEmpire #EarlyIslam